شاید نام زمین کره­ ی خاکیست اما بیش از 71 درصد آن را آب پوشانده است، اعماقی ناشناخته که فضای زندگی عادی بشر نبوده، جای تعجب نیست که از هزاران سال پیش تاکنون این محیط، فضایی کنجکاوی برانگیز برای انسان بوده است. مشخص نیست چه کسی و به چه هدفی برای اولین بار شجاعانه دل به آب های سرد و تاریک زده و در نهایت به شکار گنج هایی دراعماق آب دست یافته است.

قلمرو زیر آب امروزه نیز پر از رمز و راز و اسرار تاریک است. با تجهیزات پیشرفته  و مهندسی شده و علم پزشکی نوین بشر توانسته فقط به اعماقی خاص دست یازد. دانش ما در مورد اسرار و ثروتهایی که در انتهای دریاها وجود دارد، محدود است.

هم نفس با اعماق آب باید به اعماق تاریخ رفت برای دانستن چگونگی قدم گذاشتن بشر در دنیای متفاوت آب. مکتوبات باستانی شامل تصاویری از غواصان اولیه هستند. اولین داستان مکتوب جهان، حماسه ایست به نام گیلگمش متعلق به منطقه بین النهرین، در هزاره سوم پیش از میلاد، که در آن قهرمان داستان برای یافتن گیاه جاودانگی به پاهای خود سنگ بسته و به اعماق آب می­رود. نگاره های مصریان بر ظروف و مقابرشان در 2100 پیش از میلاد نیز نشانگر غواصانی یست که برای صید ماهی و مروارید تن به آب زده اند. سنگ نگاره های آشوری که از شمال عراق به دست آمده و متعلق به قرن نهم قبل از میلاد است، داستان سربازانی را روایت می کند که با همراه داشتن یک مَشک که احتمالاً به جهت شناوری کاربری داشته، در رودخانه شناور اند و در نگاره ی دیگر به همین شکل، در حال فرار از کمانداران دشمن هستند. نظریه ی دیگر محققان در مورد این مشک های پر از هوا این است که، این سربازان شناگر از این مشک ها به عنوان کیسه های تنفسی استفاده می کنند که آنها را قادر به فرو رفتن و شنا در زیر آب و فرار از دشمنان خود می کرده است.

ادبیات یونان به غواصانی برای صید اسفنج ها و جلبک های دریایی اشاره دارد. در آثار چهره های مهم تاریخی یونان چون، افلاطون، بقراط و داستان های هومر آمده است که یونانیان از این اسفنج ها در جهات مختلف همچون طب و درمان زخم های سربازان و حتی برای استحمام استفاده می­نموده­اند، به این منظور غواصان به قصد صید این موجودات دریایی با بستن وزنه های سنگی به خود با حبس نفس به اعماق 30 متری آب فرو می رفتند، این نوع کهن غواصی به شکل فری دایو یا غواصی با حبس نفس، در یونان مرسوم بوده است. جزیره کالیمنوس یونانی نشین یک مرکز مهم تجارت این اسفنج ها بوده است. فری دایوینگ در ژاپن هم سابقه طولانی و جذابی دارد ، جایی که «آما» ، یا زنان دریا ، حدود 2000 سال پیش در اعماق آب برای جستجوی صدف، جلبک دریایی و مروارید می پرداختند، سنتی که امروزه همچنان ادامه دارد. در میان برگ های دیگر تاریخ، هرودت برای اولین بار نام یک غواص را ثبت کرده است، یک یونانی به نام سیلیس (Scyllias) در حدود سال 500 قبل از میلاد، که برای صدمه زدن به ناوگان دریایی خشایارشا از زیر آب در دریای اژه، چهارده کیلومتر را با استفاده از یک نی اسنورکلینگ می کند، این اتفاق نیز مستندی از تاریخ، در مورد اسکین دایوینگ یا غواصی سطح است.

در صحنه ی جنگ های تاریخی، از حضور غواصان نظامی در مجموعه جنگ های پلوپونز که در فاصله سال‌های ۴۳۱ تا ۴۰۴ قبل ازمیلاد میان اسپارت و آتن بوده است، نیز یاد شده است.

این طور به نظر می رسد که اولین انجمن غواصان نجات در تاریخ، در روم در شهر اُستیا، در حدود سال 200 میلادی شکل گرفته است.

ارسطو فیلسوف یونانی در مورد وسیله ای صحبت می کند که به زنگ غواصی موسوم است، وی اولین استفاده از آن را در قرن چهارم قبل از میلاد به ثبت رسانده است. این وسیله ظاهراً شبیه گلدانی بسیار سنگین و واژگون، به درون آب فرستاده می شده، تا هوای قابل استفاده برای غواص را در داخل خود حفظ کند. در داستان ها آمده است که اسکندر کبیر با این وسیله برای نظارت بر کار ناوگان دریایی خویش به زیر آب می رفته است.

این فن آوری ابتدایی دوباره در قرن شانزدهم میلادی ظهور می کند، در این دوران از زنگ های غواصی اولیه به شکل بشکه چوبی بهره می برده اند. مکانیزم این زنگ بسیار سنگین این چنین بوده که، دهنه ی زنگ دارای سطحی باز بوده، وارونگی و فشار آب باعث ایجاد فضایی با هوای فشرده در قسمت داخلی آن می شده است. غواصی که به صورت قائم ایستاده، سرش را در زنگ غواصی نگه می داشته، او می توانسته برای یک یا دو دقیقه آن را ترک کرده تا اسفنج ها یا صید خویش را جمع آوری نموده و دوباره برای تنفس به داخل زنگ وارد می گشته، زنگ با لوله ای متصل به داخل قایق بوده و فقط با حرکت قایق حرکت می کرده است.

در ابتدای قرن 14 میلادی ایرانیان با استفاده از لاک صیقل خورده لاک پشت اولین ماسک های غواصی را خلق کردند.

به جرات می توان گفت هر طراحی شگفت انگیز که بر پایه نبوغ و خلاقیت در طی دوران رنسانس اروپا شکل گرفته است، باید نامی از داوینچی را در پی آن جست. در طراحی های داوینچی، طرحی برای چگونگی دستگاه تنفس برای استفاده غواصان وجود دارد. در مجموعه کدکس اتلانتیک، طرح تنفسی غواصی داوینچی، به غواصان امکان تنفس به صورت مصنوعی توسط لوله های تنفسی و مخازن هوا را می داد.

در قرن شانزدهم انگلیس و فرانسه، از لباس های یکسره چرمی، برای غواصی تا عمق 18 متری استفاده می کردند. پس از مدتی کلاه های مختص غواصی یا همان «هِلمِت غواصی» به صورت ابتدایی از فلز ساخته شد تا غواصان بتوانند با موانع حاصله از فشار آب در عمق بیشتری غواصی کنند.

مهندس بریتانیایی جان اسمیتون در سال 1771 پمپ هوایی را ابداع کرد، که این امکان را فراهم می کرد که هوا از طریق شیلنگ متصل به یک بشکه هوا، به غواص منتقل شود. در سال بعد، سییار فریمینت فرانسوی، محفظه تنفسی فردی که در واقع اولین ریبریدر (سیستم تنفسی مدار بسته) جهان بود، را ابداع کرد که به غواص اجازه می داد تا هوای استنشاقی خود را از داخل منبع هوا دریافت کند. متأسفانه از آنجا که این دستگاه اولین سیستم در نوع خود بود، به دلیل نقص در جریان اکسیژن، بعد از 20 دقیقه استفاده منجر به فوت فریمینت گشت.

در 1650 فون گوریک اولین پمپ هوای مؤثر در غواصی را اختراع می کند. هفده سال بعد رابرت بویل، فیزیکدان انگلیسی و کاشف قانون بویل، با بهره بردن از این پمپ، قادر به انجام آزمایشات در فشرده سازی و رفع فشار برای استفاده بشر گشت، وی به نیتروژن ایجاد شده در هوای تنفسی در طی غواصی و تاثیر آن در سلامت غواصان پی برد و برای حل آن راهکارهایی را ارائه کرد.

در 1715 جان لث بریج انگلیسی یک دستگاه غواصی می سازد، یک سلول استوانه ای از چوب بلوط که با هوای فشرده از سطح تأمین می شده است. در داخل این دستگاه، غواص می توانست به مدت 30 دقیقه در عمق 18 متری غواصی کند،گفته می شود این دستگاه غواصی برای سالهای متمادی با موفقیت استفاده می شده است.

در 1788 جان اسمیتون آمریکایی زنگ غواصی را اصلاح می کند. در اختراع وی، یک پمپ دستی کارآمد برای تأمین هوای تازه فشرده شده و سوپاپ غیر برگشتی در اختیار غواص قرار داده می شده تا هنگام متوقف شدن پمپ، از برگشت هوا در لوله جلوگیری کند. از این زنگ در انگلیس، برای عملیات نجات استفاده می شده، طی 10 سال بعد، این دستگاه در اکثر بندرگاه های مهم اروپا مورد استفاده قرار می گیرد.

در 1823 چارلز آنتونی دین ، ​​مخترع انگلیسی «کلاه دود» را برای مبارزه با آتش سوزی اختراع می کند. این کلاه چند سال بعد در غواصی استفاده می شود. در این کلاه هوا از طریق لوله ای از سطح تأمین می شده است. در سال 1828 چارلز دین و برادرش جان این کلاه را با یک لباس غواصی ترکیب کردند، این لباس به کلاه ایمنی وصل نمی شده، بلکه فقط با بند محافظت می شده، به همین جهت خطر آسیب دیدن غواص وجود داشت، با این حال، از این تکنولوژی تا سال 1835 برای عملیات نجات استفاده می شده است.

در 1837 آگوستوس سی یب مخترع آلمانی، که به پدر غواصی شهرت دارد، کلاه (هلمت) غواصی برادران دین را با یک لباس ضد آب با نام واتر تایت که حاوی هوا بوده، تلفیق کرد که این لباس به یک پمپ هوا بر روی سطح متصل بود. این اولین لباس غواصی استاندارد در تاریخ است. از این پس ورود انسان به دنیای زیر آب معنا و مرزهای جدیدی پیدا می کند. از این تجهیزات غواصی در هنگام نجات کشتی جنگی انگلستان استفاده شده است. در نتیجه تجربه موفق این تجهیزات اولین مدرسه غواصی دنیا در انگلستان توسط نیروی دریای سلطنتی این کشور راه اندازی می شود.

در 1865 دو مخترع فرانسوی به نام های بنیت روکایرول و آگوست دنیروز که به ترتیب مهندس معدن و ستوان دریایی بوده اند، دستگاهی را برای تنفس زیر آب اختراع می کنند. این مخزن شامل یک مخزن استیل افقی از هوای فشرده شده در پشت غواص بوده که از طریق یک دریچه به دهانه متصل می شد. دستگاه ثبت شده با عنوان “Aerophore”، هوا را فقط هنگامی که غواص نفس می کشید، به درون دهانه منتقل می کرده است.در واقع، این اولین تنظیم کننده هوا برای استفاده در زیر آب بوده است. این دستگاه برای چندین سال توسط نیروی دریایی فرانسه و دیگر کشورها مورد استفاده قرار می گیرد.

در سال 1876​ یک دریانورد بازرگان انگلیسی، هنری ا. فلوس ، اولین تجهیزات غواصی خودکار را تولید می كند، كه از اکسیژن فشرده به جای هوای فشرده استفاده می كند (این نمونه اولیه اسکوبای مدار بسته است که پیشروی اسکوبای مدار بسته مدرن بوده و توسط غواصان نظامی مورد استفاده قرار می گیرد. در این سیستم دی اکسید کربن در مدار سیستم تنفسی جذب می شود، به این ترتیب هوای بازدم مجدداً تنفس می گردد و هیچ حبابی وارد آب نمی شود). این سیستم در اعماق محدود و نهایتا به مدت سه ساعت کارایی داشت. در سال 1880 دستگاه فلوس توسط غواص معروف انگلیسی الكساندر لامبرت برای ورود به تونل آبی و پلمپ درب دریچه ای استفاده شد.

در سال 1906 دولت انگلیس از جان اسکات هالدن، فیزیولوژیست برجسته اسکاتلندی ، می خواهد كه در زمینه پیشگیری از بیماری های حاصل از فشار آب در غواصی، تحقیقاتی انجام دهد. دو سال بعد هالدن، آرتور ای. بایکوت و گایبون سی، مقاله برجسته خود را در مورد بیماری رفع فشار منتشر کردند. جداول مبتنی بر این تحقیق توسط نیروی دریایی بریتانیا و سپس در 1912 توسط نیروی دریایی ایالات متحده پذیرفته گشت و بسیاری از غواصان را از مرگ نجات داد.

در سال 1917 آمریکا ابتدا هلمت ایمنی MK5  را معرفی می کند، این هلمت به لباس غواصی متصل شده و برای دهه ها تبدیل به یک ابزار بسیار مهم در فعالیت های زیر آب می گردد. امریکا از این ترکیب در طول جنگ جهانی دوم بسیار بهره برد. این هلمت غواصی تبدیل به قسمتی از تجهیزات استاندارد غواصی نیروی دریایی ایالات متحده می شود و در سال 1980به مدل MK12 ارتقا می یابد. طراحی این هلمت آنقدر دقیق و درست بود، که در طی سال ها تغییرات بسیار کمی در آن گنجانده شد و مدل های اخیر هلمت ها تفاوت بسیار کمی از نسخه سال 1917 دارند.

در دهه 1920 ایالات متحده در مورد استفاده از مخلوط هلیوم و اکسیژن برای غواصی عمیق، تحقیقاتی را آغاز و تا آغاز جنگ جهانی دوم انحصار نتایج این تحقیقات را برای خود حفظ کرد.

در سال1930 ویلیام بِبه، اقیانوس شناسی که از پیشگامان غواصی است، عمق 435 متری را در دریا با دستگاهی به نام باتیسفر پیمود، تجربه ی این عمق در تاریخ بشر پیش از این ممکن نبود. وی از این تجربه با عنوان سفر به سیاره ای دیگر یاد می کند.

تا این تاریخ همواره کفش های مورد نیاز و استفاده غواصان پیچیدگی خاصی نداشت و خیلی به آن پرداخته نشده بود، در سال 1933 برای اولین بار فین های غواصی توسط یک فرانسوی به نام لوئیز دو کورلیو عرضه شد و بعد از آن توسط اوون چرچیل امریکایی در سال 1940 به تولید انبوه رسید. در ابتدا، تعداد کمی از این فین ها مورد استقبال قرار گرفت، اما در سالهای بعد، تولید به میزان قابل توجهی افزایش یافت و نیروهای متفقین در جنگ جهانی بیشترین استقبال را از این فناوری نمودند.

پس از آن ماسک غواصی که فرم طراحی آن متفاوت از عینک های شناست و چشم و بینی را همزمان پوشش می دهد، از ایده های افراد مختلف از جمله کرامارنکو روسی، لوپریر و فورجوت فرانسوی تکامل می یابد و در دهه 1930 نام گای گیلپاتریك آمریکایی بعنوان یکی از پیشگامان استفاده از ماسک های غواصی ثبت می شود.

لوپریر کاپیتان نیروی دریایی فرانسه، در سال 1933با اختلاط یک دریچه تقاضای ویژه با مخزن هوا با فشار بالا (psi 1500) روکوایرول- دایانراوس را اختراع کرد و امکان آزادی کامل از محدودیت شیلنگ ها را به غواصان داد. دستگاه هیچ تنظیم کننده ای نداشت. غواص با باز کردن شیر، هوا را دریافت می کرد، در حالی که هوای بازدم بیرون رفته و از زیر لبه ماسک غواص خارج میشد.

در همان سال اولین باشگاه غواصان ورزشی در کالیفرنیا با نام Bottom Scratchers آغاز بکار می کند. یک سال بعد، یک باشگاه غواصی آماتور به نام ، Club des Sous-l’au ،در پاریس تأسیس می شود. هدف اصلی این باشگاه ها بیشتر ماهیگیری با نیزه زیر آب است.

در سال 1934 ، ویلیام بِبه و اوتیس بارتون در یک حباب کروی کوچک در نزدیکی برمودا به عمق 922 متری اعماق دریا رفتند، این رکورد عمقی جدید، به مدت 14 سال بدون شکست باقی ماند.

در سال 1936 لوپریر اولین کلوپ غواصی در جهان موسوم به «کلوپ غواصان و زندگی زیر آب» را افتتاح کرد.

در 1938 ادگار اند و ماکس نول اولین تجربه آزمایشی غواصی اشباع را انجام دادند و 27 ساعت در فضاسازی عمق 30 متری در یک محفظه بیمارستانی ماندند. رفع فشار 5 ساعت طول کشید و یکی از غواصان (نول) دچار آسیب گشت.

در طول جنگ جهانی دوم غواصان ایتالیایی که در زیر دریایی ها کار می کردند، از تجهیزات اسکوبای مدار بسته (ریبریدرها) برای قرار دادن مواد منفجره در زیر کشتی های نظامی و تجاری انگلیس بهره می بردند. بعدها در جنگ، انگلیسی ها این فن آوری را برای غرق کردن کشتی های جنگی آلمان به کار گرفتند.

در سال 1942 ژاک ایو کوستو فرانسوی که یک ستوان دریایی، نویسنده و کارگردان فیلم های علمی تخیلی زیر آب و یک اقیانوس شناس به نام بود، به همراه امیل گاگن که مهندس یک شرکت گازی بود، سیستم تنظیم کننده ای را اختراع کردند که به طور خودکار بتواند هوای فشرده شده را برای یک غواص در کوچکترین میزان نفس وی فراهم کند. پیش از این تاریخ ، کلیه دستگاه ها برای استفاده هوای مداوم، می بایست به صورت دستی روشن و خاموش می شدند. کوستو و گاگن تنظیم کننده سوپاپ جدید تقاضا خود را به لوله ها، دهانه و یک جفت مخازن هوای فشرده متصل کردند. کوستو اختراع جدید خود را در رودخانه سرد Marne در اطراف پاریس آزمایش کرد. پس از اصلاح (قرار دادن دریچه های ورودی و سوپاپی در همان سطح) ،آنرا آکوآ لانگ نامید. این اختراع در واقع رگلاتور اولیه بود که سرنوشت غواصی و جهان تفس زیر آب را تغییر داد. این دستگاه با طراحی ساده و ساخت مستحکم آن، سیستم قابل اعتماد و کم هزینه ای را برای غواصان فراهم کرد.

در سال1946 آکوالانگِ، کوستو در فرانسه به صورت تجاری به بازار عرضه شد و در سالهای بعد در انگلیس، كانادا و آمریكا به بازار عرضه گشت.

نویسندگان شیفته ی غواصی در سال 1951 اولین شماره مجله Skin Diver را به خوانندگان پر اشتیاق غواصی ارائه کردند. در آن دهه ورزش غواصی به تدریج به یک ورزش ماجراجویانه تبدیل شده بود و کلوپ های غواصی در آمریکا آغاز به کار نمودند. فردریک دوماس انگلیسی و ژاک کوستو به اتفاق، کتاب دنیای خاموش را در سال 1953 نگاشتند و در آن به شرح تهیه و آزمایش مربوط به آکوالانگ پرداختند.

در سال1954 پدیده ای نو در جهان غواصی مدرن اتفاق می افتد، ذکر نام اولین زن غواص، زَل پری که یک عکاس بود به عنوان اولین بانوی غواص حرفه ای در نشریات غوغا به پا می کند. او هنگامی که رکورد غواصی عمیق 63 متر را شکست، به یک سریال تلویزیونی تحت عنوان “Kingdom of the Sea” پیوست و تبدیل به یک چهره محبوب شد، همچنین وی  باعث جذابیت این رشته در میان زنان هم دوره ی خود گشت.

در سال 1959 سیستمی به نام YMCA Program اولین برنامه آموزشی غواصی سازماندهی شده که اقدام به صدور گواهینامه مجاز غواصی می کرده، در آمریکا آغاز به کار می نماید.

Cmas:

DAN:

سپس در دهه 1960 در آمریکا اولین آژانس ملی برای آموزش و صدور گواهینامه غواصان تشکیل می شود. NAUI در سال 1960 و PADI در 1966 تشکیل شدند. پدی، انجمن حرفه ای مربیان غواصی، در سال نخست فعالیت خود 3226 غواص را آموزش می دهد.

در دهه 1970 پیشرفت های مهم مربوط به ایمنی غواصی به طور گسترده ای اجرا شد، از جمله تصویب صدورگواهینامه در سطوح مختلف آموزشی که به عنوان یک الزام برای اجاره تجهیزات غواصی درآمد. تغییر از سیستم های ذخیره هوا از J-valve به شیرهای K-valve بدون ذخیره و تصویب دستگاه فشارسنج (گیج هوا) نیز انجام گردید.

در سال 1980 شبکه Divers Alert در دانشگاه دوک که یک دانشگاه تحقیقاتی در آمریکاست، به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی، برای تحقیق بر ترکیبات نیتروژن، اکسیژن و هلیوم در سیستم تنفس درغواصی ایمن، تأسیس گشت.

دیگر جهان، پدیده ای را در تمامی وجوه خود تجربه می کرد که نوع زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده بود. کامپیوترها که به طرق مختلف در تکنولوژی های روز عیان می شدند، در اعماق آب نیز پا به عرصه گذاشتند و در سال 1983 اولین دایو کامپیوتر در غواصی با برند تجاری Orca Edge معرفی شد. در دهه بعدی استفاده از این سیستم در غواصی بسیار محبوب و رایج گشت.

در سال 1993 در جشن پنجاهمین سالگرد اختراع غواصی مدرن، اعلام گشت که هزاران غواص جدید در سراسر جهان آموزش دیده اند و این بدان معنیست که غواصی همچون دنیای باستان بخشی جدایی ناپذیر از بدنه جوامع گشته است.غواصی در دنیای امروز عضوی مهم در سیستم نظامی و اقتصادی و علمی هر کشور است. غواصی به یک صنعت مبدل شده، روند رشد غواصی نیز همچون دیگر صنایع در قرن بیست و یکم متفاوت از قبل پیش می رود، تجهیزات مدرن، غوص های حرفه ای و جذاب تری را برای غواصان فراهم می کنند. فقط در آمریکای شمالی غواصی تفریحی یک صنعت چند میلیارد دلاری است، عمده پیشرفت های تکنولوژی و آموزش های مدرن تنها ظرف 25 سال گذشته روی داده است.

آینده غواصی آفتابی است. طرفداران آن روز به روز در حال گسترش هستند و غواصی یک همراه همیشگی در اکتشافات نو در جهان بوده و نیز خود تکامل یافته ی تجهیزات نوین است.